Một số khái niệm về nguyên lý màu sắc trong thiết kế [phần 1]

Hello các bạn! Chào mừng các bạn đã đến với blog Duyenladi.com.

Tiết lộ đôi chút là trước mình học đồ họa là do mình bị cuồn màu sắc 😄

chiếc laptop theo phong cách “minimalist” của mình😊🤣

Mình thích nhất cái cảm giác vô trung tâm thương mại, siêu thị (dù hong có nhiều tiền mua đồ) nhưng chỉ cần nhìn mấy cái mẫu quảng cáo nhiều màu và mấy cái đèn nó cứ nhấp nháy là thấy thích lắm rồi

Và khi xem các quảng cáo ấy, mình đã tự đặt ra một câu hỏi: Liệu những dải màu đó được lựa chọn và sắp xếp có theo một quy tắc nào không hay tất cả là theo cảm tính. Và kết quả là mình tìm được key word Nguyên lý màu sắc

Keyword đó đã dẫn dắt mình tìm đến những cuốn sách về nguyên lý màu sắc trong thiết kế và truyền thông

Dù đã biết được khá nhiều kiến thức về màu sắc qua những cuốn sách về nghệ thuật truyền thông nhưng cho đến khi mình học đồ họa tại lớp của thầy Giang Vỹ Hùng thì mình mới nhận ra màu sắc có nhiều điều thú vị hơn mình nghĩ và đặc biệt là các nguyên lý phối màu trong thiết kế

Mình khá ấn tượng với câu nói mà thầy mình nói khi bắt đầu vào chương Color môn nguyên lý thị giác: “Màu sắc là một đặc ân của thượng đế”

Trước khi tìm hiểu những điều thú vị về màu sắc, ở bài viết này, chúng ta cần điểm qua một số khái niệm cơ bản về nguyên lý màu sắc nhé. Mình nghĩ nếu bạn đang là một người theo ngành thiết kế chuyên nghiệp hay chỉ đơn giản là người yêu cái đẹp, muốn học cách phối màu, trang trí nội thất hay phối đồ,… thì cùng đều vô cùng cần thiết.

Okay, Here we go!

Bánh xe màu (vòng tuần hoàn màu sắc, vòng thuần sắc, Color Wheel)

Mình đoán là khi học vẽ lúc tiểu học, các bạn ít nhiều đã được tiếp xúc với một vòng tròn với rất nhiều màu sắc để học cách pha màu đúng chứ? Và vòng tròn đó chính là bánh xe màu sắc

Bánh xe màu sắc được phát minh bởi Isaac Newton vào năm 1966 khi ông phân giải ánh sáng trắng thành một dải gồm 7 màu. Bánh xe màu hay vòng tròn màu được sử dụng như một công cụ tham chiếu trong thiết kế nhằm thế hiện mối quan hệ giữa các nhóm màu: màu cơ bản, màu thứ cấp hay màu bộ ba,…Thông thường một bánh xe màu cơ bản sẽ có 12 màu (3 màu cơ bản, 3 màu cấp 2 và 6 màu cấp 3)

Đây chính là lí do mà mình đặt khái niệm này lên đầu tiên đấy. Bánh xe máu sắc chính là khái niệm cơ bản nhất trong nguyên lí thị giác. Việc hiểu rõ bánh xe màu sẽ giúp các bạn dễ dàng tiếp cận và nắm bắt những khái niệm liên quan cũng như những quy tắc trong việc ứng dụng, lựa chọn màu sắc

màu sắc trong thiết kế, bánh xe màu

Để hiểu rõ về bánh xe màu hơn, các bạn hãy thực hành vẽ lại cũng như tô màu cho bánh xe màu sắc nhé. Ở tiết học về nguyên lý màu sắc, thầy đã cho mình làm bài tập tô màu bánh xe màu sắc và nhờ vậy mà mình có thể nắm rất nhanh mối quan hệ giữa các màu sắc. Tin mình đi, cách này hiệu quả lắm!

Màu cơ bản (hay còn gọi là màu gốc, màu cấp 1, màu sơ cấp, primary colors)

Nhóm màu cấp 1 gồm có 3 màu: ĐỎ, VÀNG, XANH DƯƠNG

màu cấp 1, màu sắc trong thiết kế

Ba màu này có thể tạo ra tất cả các màu khác ngoại trừ màu đen và trắng. Lí do thì mình sẽ giải thích ở phần bên dưới

Theo lí thuyết thì nếu bạn pha 3 màu lại cấp 1 lại với nhau sẽ tạo thành màu đen. Nhưng trên thực tế mình thấy nó không tạo ra màu đen các bạn ạ. Màu được tạo ra là màu gần giống màu đen còn được gọi là màu nâu bùn. Mình đọc nhiều blog khác họ cũng có phát hiện tương tự. Vậy nên đôi khi không phải lí thuyết cái gì cùng đúng nha😆

Màu cấp 2 (hay còn gọi là màu thứ cấp, secondary colors)

Màu cấp 2 được tạo ra bằng cách pha 2 màu cơ bản với tỉ lệ 1:1. Bạn có thể tạo ra màu cam bằng cách pha 2 màu đỏ, vàng tỉ lệ 1:1, tương tự màu xanh lá được tạo ra bằng cách pha 2 màu xanh dương và màu vàng với cùng tỉ lệ, màu tím được tạo ra bằng cách pha 2 màu đỏ và xanh dương

màu sắc trong thiết kế

Màu cấp 3 (tertiary colors)

Tượng tự với nhóm màu cấp 2, nhóm màu cấp 3 được tạo ra bằng cách pha 2 màu cấp 2 cạnh nhau tỉ lệ 1:1

màu cấp 3 ( Nguyên lí màu sắc )

Hue

Nói một cách ngắn gọn dễ hiểu, Hue chính là toàn bộ 12 màu gốc trên bánh xe màu

Hue nguyên lý màu sắc

Tint

Khi bạn lấy một màu bất kỳ trên Hue, sau đó pha nó với màu trắng với các tỉ lệ khác nhau sẽ tạo thành một dải màu nghiên về màu trắng. Đây gọi là tint- độ sáng của màu sắc

WHITE + HUE = TINT
Tint nguyên lý màu sắc trong thiêt kế, cách phối màu trong thiết kế

Shade

Shade thì ngược lại với Tint. Bạn cũng lấy một màu bất kỳ trên Hue, sau đó pha nó với màu đen với tỉ lệ khác nhau sẽ được một dải màu nghiêng về đen. Đây được gọi là shade hay còn được gọi là độ tối của màu sắc

BLACK + HUE = SHADE
SHADE- độ tối của màu sắc trong thiêt kế

Saturation (Độ bão hòa màu, intensity)

Nhắc đến Saturation, chúng ta sẽ nhắc đến sắc độ và cường độ.

Saturation giúp miêu tả màu sắc đậm hay nhạt theo cường độ ánh sáng mạnh – nhẹ khác nhau.

Giá trị này còn được gọi là cường độ màu sắc.

độ bão hòa màu sắc trong thiết kế

Value (giá trị màu)

Giá trị màu là tất cả các sắc độ của 1 màu từ tối nhất đến sáng nhất

TINT + SHADE = VALUE
độ bão hòa màu

Tone

Bạn lấy một màu bất kỳ trên Hue, sau đó pha nó với màu xám (đen+ trắng) với tỉ lệ khác nhau sẽ được một dải màu nghiêng về màu ghi. Đây được gọi là tone màu

TINT + BLACK+ HUE = TONE
tone nguyên lý màu sắc

Natural colors

Đen và trắng chính là natural colors và chúng không được gọi là màu mà được gọi là sắc hay natural color. Có lẽ bạn sẽ thấy hơi trái với thông thường vì ngay từ nhỏ khi đến trường bạn đã được biết đen và trắng là 2 màu trong hộp sáp màu.

Nguyên nhân trắng không được cho là màu bởi vì vật có màu trắng có khả năng phản chiếu tất cả các ánh sáng đơn sắc lại võng mạc, chúng phối trộn với nhau tạo thành “ánh sáng trắng”. Trắng là màu có độ sáng rất cao nhưng giá trị màu sắc bằng 0. Và ngược lại, vật có màu đen là do nó không thể phản chiếu hoặc phản chiếu không đáng kể ánh sáng lại võng mạc. Vì vậy, “đen” cũng không được cho là một màu sắc.

Màu nóng (warm colors)

Màu nóng là màu nằm trên một nửa của bánh xe màu sắc. Màu nóng bao gồm các màu: đỏ tím, đỏ, đỏ cam, cam, cam vàng, vàng. Màu nóng tạo cho bạn cảm giác nóng bức, ấm cúng, năng lượng

Màu lạnh (cool colors)

Sau khi xác định được màu nóng trên bánh xe màu thì các màu còn lại trên bành xe màu chính là màu lạnh. Màu lạnh bào gồm các màu sau: tím, lam tím, lam, xanh lá lam, xanh lá, vàng xanh lá

Hệ thống màu RGB

RGB là viết tắt của ba màu red (đỏ)- green (xanh lá)- xanh dương (xanh dương). Ba màu này chính là 3 màu cơ bản. Hệ màu RGB còn được gọi là hệ màu hiển thị vì nền tảng màu sắc của nó được dùng cho nhiều loại màn hình khác nhau và chuyên được dùng trong lĩnh vực thiết kế kỹ thuật số.

Nguyên lý làm việc của nó là phát xạ ánh sáng hay còn gọi là ánh sáng bổ sung nên nó còn được gọi là hệ màu cộng

hệ màu RGB

Khi ánh sáng đỏ, xanh lá, xanh dương kết hợp lại với nhau theo tỉ lệ 1:1:1, chúng sẽ tạo nên màu trắng gốc.

Các phần cứng hiển thị bằng hệ màu RGB sử dụng 24 bpp (bits per pixel) thông tin cho mỗi điểm ảnh. Nó tương ứng với cứ mỗi 8 bit cho màu đỏ, xanh lá cây và xanh lam có thể tạo thành một tổ hợp 256 các giá trị (cường độ) cho mỗi màu. Với hệ thống như thế, nó có thể tạo nên 16.777. 216 màu

Hệ thống màu CMYK

Điều quan tron nhất khi nhắc đến Hệ màu CMYK là nó được gọi là hệ màu trong in ấn.

CMYK là cũng là viết tắt của 4 màu sắc Cyan (xanh lơ), Magenta (hồng cánh sen), Yellow (vàng) và blacK (đen)

Ba màu Cyan, Magenta và Yellow được coi như là ba màu cơ bản của máy in. Trái với hệ màu RGB, khi chúng ta pha 3 màu này lại với tỉ lệ 1:1:1 sẽ tạo nên màu đen. Tuy nhiên trong thực tế, chúng tạo ra màu nâu bùn. Máy in có đầy đủ 3 màu Cyan Magenta và Yellow, chúng có thể tạo ra gần như đầy đủ các màu sắc trong in ấn.

Tuy nhiên, nếu một bản in sử dụng quá nhiều màu đen sẽ gây tiêu tốn khá nhiều 3 màu còn lại. Chính vì vậy, màu đen hay còn được gọi là keyline được tạo ra để giúp tiết kiệm 3 màu còn lại.

Một nguyên nhân khác là vì khi pha 3 màu Cyan, magenta và yellow, chúng không thực sự tạo nên màu đen mà là màu nâu bùn. Và việc thêm màu đen vào là để cải thiện độ chính xác của màu đen trong bản in

Mô hình màu CMYK là hệ thống màu trừ vì nguyên lý hoạt động của nó là trên cơ sở hấp thụ ánh sáng. Những màu sắc mà chúng ta nhìn thấy chính là phần ánh sáng không bị hấp thụ. Nói cách khác, hệ màu CMYK sẽ trừ đi những ánh sáng từ ánh sáng gốc ánh sáng trắng) để tạo ra những màu sắc khác nhau

Tổng kết

Ở trên là nhưng khái niệm cơ bản về nguyên lý màu sắc trong thiết kế (phần 1). Đừng xem thường những khái niệm trên nhé vì nó rất hữu ích không chỉ trong ngành thiết kế mà còn trong cuộc sống hằng ngày. Mình đã cố gắng viết một cách dễ hiêu và ngắn gọn nhất có thể. Cảm ơn các bạn đã đọc đến đây nhé. Hãy share nếu bạn thấy hữu ích nhé!

Give a Comment