tư duy sáng tạo

Tư duy sáng tạo là gì? Phương pháp giúp phát triển khả năng sáng tạo không giới hạn

Mình chắc là không ít lần các bạn nghe mọi người đề cập đến cụm từ tư duy sáng tạo. Nhiều bạn có thể nghe đến nhàm luôn. Nhưng bạn có tự tin rằng mình hiểu đúng về TƯ DUY SÁNG TẠO?

Trong bài viết ngày hôm này mình sẽ giúp bạn có cái nhìn thật cụ thể, làm rõ những ngộ nhận về tư duy sáng tạo cũng như những phương pháp giúp rèn luyện tư duy sáng tạo trong công việc và cuộc sống.

Có rất nhiều điều hấp dẫn và hay ho đang chờ bạn ở bài viết này!

Bạn đã sẵn sàng để được tẩy não?

So let’s go!

Những ngộ nhận về tư duy sáng tạo phổ biến

Đầu tiên, chúng ta cùng dành chút thời gian để có thể hiểu rõ khái niệm tư duy sáng tạo là gì nhé! Mình nghĩ là mỗi người sẽ có một khái niệm riêng nên chúng ta nên thống nhất về định nghĩa ngay từ ban đầu nhé! Đồng ý không?

Tư duy chính là cách bạn suy nghĩ, là niềm tin, cách bạn hướng về vấn đề, đặt câu hỏi nhằm liên kết các chi tiết để giải quyết vấn đề đó.

Nói một cách dễ hiểu thì nó là cách mà bạn nhìn thế giới, xã hội cũng như chính bản thân bạn. Từ đó ra quyết định hành động.

Ví dụ, một người được cho là có tư duy tích cực tức là người đó có môt suy nghĩ và niềm tin lạc quan với cuộc đời và bản thân. Nếu được cho là người có tư duy lạc hậu có nghĩa người này ít chịu cập nhật, cải tiến,…

TƯ DUY SÁNG TẠO chính là cách bạn điều hướng suy nghĩ, cách bạn nhìn nhận các vấn đề trong cuộc sống một cách mới lạ, giải quyết hoặc cải thiện chất lượng cuộc sống.

Bây giờ chúng ta sẽ cùng điểm qua những ngộ nhận về tư duy sáng tạo nhé!

Ngộ nhận số 1: “Tui không có gen sáng tạo nên tui không thể sáng tạo!”

Trước đây, người ta vẫn tin rằng năng lực tư duy sáng tạo là thiên phú hoặc được di truyền. Nếu tổ tiên, gia đình bạn sáng tạo bạn mới có khả năng được di truyền gen sáng tạo này. Thề là cách đây 5 năm trước, mình từng tin như vậy đấy các bạn ạ! HiHi, ngại ghê!

tư duy sáng tạo

Điều này không hoàn toàn sai! Quả thực vẫn có rất nhiều người có sự sáng tạo thiên bẩm. Thế nhưng con số này vô cùng ít ỏi. Và khoa học đã chứng minh rằng trí sáng tạo là một kỹ năng mà bạn hoàn toàn có thể học tập và cải thiện.

Tư duy sáng tạo thực chất là cách bạn vận hành những suy nghĩ và góc nhìn khi giải quyết vấn đề. Và chính vì thế nó hoàn toàn có thể thay đổi, rèn luyện như cơ bắp.

Tác giả nổi tiếng David Burkus từng nói: “Chúng ta không thể tìm thấy bất cứ bằng chứng khoa học nào cho thấy sự tồn tại của cái gọi là gien sáng tạo”

Đọc đến đây, mình tự dưng bừng tỉnh luôn. Vì trước giờ mình nghĩ rằng mình không thể tác động gì vào óc sáng tạo của bản thân nên hoàn toan thụ động trước nó. Cứ việc gì không nghĩ ra ý tưởng mình sẽ đổ lỗi cho việc mình không sáng tạo.

Khi hiểu rõ điều này mình đã thay đổi rất nhiều. Nên mình hi vọng nếu bạn đang có suy nghĩ sai như mình trước đây thì dành ra 1 phút nhìn nhận và làm mới tư duy nhé, không thừa đâu. Tin mình đi!

Ngộ nhận số 2, “Tui cũng muốn nghĩ ra ý tưởng mới lắm nhưng dường như mọi người đã suy nghĩ hết rồi”

Mình muốn nhấn mạnh hai điều về sự sáng tạo,

  • Thứ nhất, ý tưởng sáng tạo là cái vô hạn
  • Thứ hai, “Nothing is original”-không có cái gì là nguyên gốc cả. Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn và điều này hãy đọc bài tóm tắt (hoặc đọc sách) Steal like An Artist của tác giả Austin Kleon. Mình có link bài review cũng như link tải ebook tại đây

Vậy nên, hoàn toàn không có chuyện người khác đã suy nghĩ hết ý tưởng của bạn. Đừng có tự huyễn hoặc nữa. Bạn không nhất thiết phải suy nghĩ ra những ý tưởng hoàn toàn mới mẻ, chưa từng xuất hiện vì đơn giản chẳng có thứ đó đâu.

“Art is theft”

Nghệ thuật là sự đánh cắp

Bạn hoàn toàn có thể tham khảo và sao chép từ nhiều nguồn khác nhau rồi từ đó tạo ra cái mới cho bản thân bằng cách kết hợp, loại bỏ, phân tích trên những nguồn mà bạn tham khảo, sao chép.

Ngộ nhận số 3, Ý tưởng sáng tạo thì phải là một cái gì đó thật hoành tráng mới gọi là sáng tạo chứ!

Nếu bạn có suy nghĩ này thì bạn sẽ chẳng bao giờ có một sự sáng tạo nào đáng kể trong cuộc sống của bạn đâu.

Bản chất của những ý tưởng khổng lồ xuất phát từ những ý tưởng vặt vãnh hằng ngày và khi kết hợp tất cả sẽ cho ra một ý tưởng lớn.

Không nhất thiết phải áp lực bản thân tìm kiếm một ý tưởng sáng tạo độc đáo, to lớn mà chỉ đơn giản phát triển hơn mỗi ngày là được. Ví dụ như giải pháp giúp tiết kiệm tiền hơn, mẹo tiết kiệm thời gian hơn, cách giúp bản thân tập thể dục mà không chán, mẹo nhỏ giúp việc học trở nên thú vị hơn,…

Ngộ nhận 4, “Tui không biết bắt đầu sáng tạo từ đâu?”

Cách đặt câu hỏi như vậy dễ khiến bạn mất phương hướng và đi vào ngõ cụt. Thông thường những người hỏi như vậy là người chưa thực sự nhiệt huyết vì người đủ nhiệt huyết sẽ biết họ nên làm gì…

Không nhất thiết phải làm những công việc liên quan đến sáng tạo nghệ thuật thì bạn mới sáng tạo mà hãy bắt đầu từ những điều bình thường nhất của cuộc sống: đi một con đường mới, viết một bài viết mới,…

Mình không nhớ ai nói câu này nhưng rất có ý nghĩa với mình:

Thời điểm tốt nhất để trồng cây là 20 năm trước, thời điểm tốt thứ hai chính là ngày hôm nay

Làm gì khi không biết làm gì? Phương pháp giúp tuôn trào ý tưởng, phát huy khả năng sáng tạo vô cực

TƯ DUY SÁNG TẠO HOÀN TOÀN CÓ THỂ HỌC ĐƯỢC

Phương pháp Brainstorming (động não)

Đây là một phương pháp được nghĩ ra bởi ông trùm quảng cáo  Alex Faickney Osborn, khi ông gặp khủng hoảng trong một chiến dịch quảng cáo. Chính vì vậy, ông đã quyết định gọi hết nhân viên lại thu thập tất cả các ý tưởng của họ

Cha đẻ của phương pháp Branstorming

Branstorming là phương pháp thu thập, viết ra tất cả các ý tưởng nảy ra trong đầu về một vấn đề, đối tượng nào đó. Nó cần sự tham gia của nhiều người nhằm thu thập càng nhiều ý tưởng càng tốt

Đây là phương pháp được sử dụng nhiều nhất trên thế giới. Cốt lõi của phương pháp này chính là thu thập càng nhiều ý tưởng càng tốt. Quá trình suy nghĩ chắc sẽ có nhiều ý tưởng vụn vặt và ngớ ngẩn, tuyệt đối không loại bỏ mà cứ tổng hợp lại vì đôi khi những ý tưởng vặt vãnh sẽ cho ra những ý tưởng mới sáng tạo

Nguyên tắc cơ bản khi Brantorming:

  • Cố gắng thả lỏng trí tưởng tượng, không áp lực
  • Không giết ý tưởng từ trong trứng nước dù cho nó ngớ ngẩn
  • Không bát bỏ ý kiến của người khác
  • Tất cả đều tham gia

Mình hay dùng phương pháp này trong lúc làm việc nhóm và thỉnh thoảng là một mình nếu làm project cá nhân. Nói một mình cho ngầu chứ mình cũng lên mạng tham khảo từ nhiều nguồn. Vậy chắc mình làm Branstorm mình với bác Google nhỉ 😎

Thông thường, mọi người chọn cách trình bày branstorming dạng liệt kê, sơ đồ mindmap hay sketch note. Mình thì thích dùng sơ đồ mindmap hơn

Phương pháp đặt câu hỏi thông minh

Theo các bạn thế nào là đặt câu hỏi thông minh?

Phương pháp đặt câu hỏi thông minh chính là phương pháp bạn đặt câu hỏi giúp khai thác các khía cạnh của vấn đề để có cái nhìn, hiểu vấn đề một cách toàn diện nhất. Có 2 phương pháp đặt câu hỏi chủ yếu

Phương pháp đặt câu hỏi 5W và 1H

Mình nghĩ là phương pháp này khá là nổi tiếng nên chắc nhiều bạn đã biết

  • Who? (Ai): Ai có liên quan? Ai tại nên? Ai bị ảnh hưởng? Ai sáng lập? Ai bị loại trừ? Ai là nhân vật chính? Ai chịu ảnh hưởng nặng nề nhất? Những ai không liên quan?…..
  • What? (Cái gì?): Cái gì đã xảy ra? Cái gì quan trọng nhất? Cái gì xảy ra nếu điều X xảy ra? Cái gì thu hút nhất? Cái gì bị sai lệch? Cái gì bị thiếu?,…
  • Why? (Tại sao?): Tại sao điều này lại xảy ra? Tại sao nó lại xảy ra vào lúc này? Tại sao điều đó làm nó xảy ra? Tại sao nó nên xảy ra? Tại sao nó không nên xảy ra?
  • When? (Khi nào?): Khi nào thì điều này xảy ra? Khi nào điều này bị hoãn lại? Khi nà nên thực hiện?,…
  • Where? (Ở đâu?): Điều này xảy ra ở đâu? Địa điểm có ảnh hưởng như thế nào đến vấn đề này?
  • How? (Như thế nào?): Điều này ảnh hưởng như thế nào? Nếu không thực hiện điều X, điều này sẽ xảy ra như thế nào?

Tùy tình huống mà bạn nên linh động đặt ra các câu hỏi theo 5W và 1H nhé. Để tóm tắt lại những gì mình đọc trong sách, mình rất hay dùng phương pháp này. Rất hiệu quả và dễ nhớ nhé!

Phương pháp đặt câu hỏi 5 Why?

Phương pháp này bạn sẽ dùng để khai thác tối đa ý tưởng đang có bằng cách đặt ra liên túc 5 câu hỏi why.

Ví dụ: Bạn nên đọc sách.

  • Tại sao bạn nên đọc sách? Phát triển vốn tri thức
  • Tại sao đọc sách giúp phát triển vốn tri thức? Sách là những tinh túy được chắt lọc từ những người thành công, những người khổng lồ
  • Tại sao sách lại được cho là tinh túy?
  • ….

Đó, kiểu kiểu vậy, cứ đặt khoảng tầm 5 câu hỏi như vậy để mở rộng, đào sâu ý tưởng nhé!

Phương pháp 6 chiếc mũ tư duy

Cha đẻ của phương pháp này là Edward de Bono. Đây là một phương pháp áp dụng đồng thời 6 lối tư duy tương ứng với 6 chiếc mũ. Nó giúp bạn dễ dàng tìm ra cách giải quyết vấn đề một cách vừa hiệu quả lại vừa sáng tạo.

  • Mũ xanh lam: Tìm hướng tiếp cận và đặt ra quy định cho quá trình giải quyết vấn đề
  • Mũ trắng: Xem xét tất cả các thông tin có liên quan
  • Mũ xanh lá: Tuôn trào ý tưởng sáng tạo mà không phán xét
  • Mũ vàng: Tính toán lợi ích thu được từ sản phẩm
  • Mũ đỏ: Xem xét những cảm xúc có liên quan
  • Mũ đen: xem xét những nhược điểm của ý tưởng để tính toán độ hiệu quả
tư duy sáng tạo

Để nghiên cứu rõ hơn về phương pháp này, bạn có thể đọc cuốn sách 6 chiếc mũ tư duy, mình có kèm link tải bên dưới

Phương pháp random input (thu thập những mảnh ghép ngẫu nhiên)

Cuối cùng, nếu lúc não các bạn bí ý tưởng đến mức không thể dùng được các phương pháp trên thì đây là sự lựa chọn cho bạn đấy.

Đây cũng là một phương pháp do Edward de Bono tạo ra và vô cùng dễ thực hiện. Bằng một cách nào đó, có thể đọc báo, xem phim, nghe nhạc,…hãy chọn ngẫu nhiên 1 từ hay 1 hình ảnh nào đó rồi tìm kiếm những ý tưởng liên quan của nó. Trình bày ra theo dạng sơ đồ tư duy.

Cách này giúp cho não bộ bạn được hoạt động một cách thoải mái và ngày càng nhanh nhạy trước các ý tưởng

Cách kích thích và phát triển tư duy sáng tạo trong cuộc sống hằng ngày

Nói chung ở ngoài kia có rất nhiều cách, mình đã thử khá nhiều và chọn ra những cách mà mình thấy hiệu quả nhất nhé!

  • Đọc thật nhiều: Thể loại các bạn nên ưu tiên mình nghĩ là tiểu thuyết, sách báo, tạp chí ,…vì những thứ này giúp các bạn phát triển trí tưởng tượng và óc sáng tạo
  • Rèn luyện thói quen Sketch hằng ngày: Mình hay mang theo cuốn số tay nhỏ và sketch những suy nghĩ cũng như những gì mình quan sát được
  • Luyện viết hằng ngày: Viết gì hả? Viết bất kỳ thứ gì bạn thích nha. Có thể là viết blog như mình, hay các bạn viết post trên facebook hay viết nhật ký cá nhân cũng được nữa. Não bộ của bạn sẽ được dọn dẹp, sắp xếp lại khi bạn rèn luyện cho bản thân thói quen viết mỗi ngày
  • Áp dụng phương pháp Random Input: Chọn một từ bất kỳ và sau đó viết ra những gì liên quan hay những liên tưởng của bạn. Mình rất thích làm cái này vì nó khá vui. Đôi khi bạn nên rủ một nhóm bạn cùng ngồi lại rồi chơi trò này nhé. Hoặc có thể branstorm online cũng được. Thú vi lắm

Ta đa, bài viết tạm dừng tại đây nhaa! Chúc các bạn lượm lặc được một vài điều gì đó hay hay trong bài viết này và kiên trì áp dụng nhằm ngày càng phát triển tư duy sáng tạo.

Give a Comment