User experience là gì? Tầm quan trọng của trải nghiệm người dùng trong thời đại số

Hello các bạn, hôm nay chúng ta cũng nhau tìm hiểu khái niệm về User experience cũng như tầm quan trọng của trải nghiệm người dùng với doanh nghiệp.

User Experience (viết tắc là UX) là một trong những nhân tố quan trọng quyết định doanh số bán hàng trong thời đại hiện nay. Trong quá trình phát triển một sản phẩm, dịch vụ, thiết bị, hệ thống,…có rất nhiều yếu tố khiến designer dù cố ý hay vô tình bỏ qua nhu cầu và trải nghiệm của khách hàng tiềm năng.

Vì vậy, lĩnh vực User experience ra đời với tư duy lấy trải nghiệm người dùng làm trung tâm nhằm đảm bảo thiết kế đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng.

User experience là gì ?

Trải nghiệm người dùng (User experience – viết tắc là UX) được định nghĩa là “nhận thức và phản ứng của một người với kết quả từ việc sử dụng hoặc dự kiến sử dụng sản phẩm, hệ thống hoặc dịch vụ” (Theo ISO 9241-210).

Thuật ngữ “trải nghiệm người dùng” được áp dụng cho các cảm xúc tích cực, trung lập và tiêu cực khi người dùng tương tác với hệ thống máy tính và giao diện. Tuy nhiên, thuật ngữ này cũng có thể được sử dụng một cách chung chung để chỉ việc con người sử dụng sản phẩm, đối tượng hoặc dịch vụ nào đó.

Như lời của Jesse James Garrett (2010): “Mọi sản phẩm được sử dụng bởi ai đó đều có trải nghiệm người dùng: báo chí, chai nước sốt cà chua, ghế bành ngả lưng, áo len “.

Mục đích tổng thể của User experience (trải nghiệm người dùng)

Lĩnh vực trải nghiệm người dùng tập trung vào việc tối đa hóa các khía cạnh thú vị, hiệu quả và năng suất khi sử dụng một sản phẩm vật lý hoặc sản phẩm số.

Ví dụ 1: Khi sử dụng một thiết bị vật lí như chuột máy tính

  • Người dùng có thích nhìn và sở hữu nó không?
  • Nó có vừa khít trong bàn tay hay bị quá cỡ?
  • Người dùng có thể sử dụng nó một cách vô thức hay phải luôn chú ý đến sự hiện diện của nó để hoàn thành tác vụ?
sản phẩm vật lí (nguồn: internet)

Ví dụ 2: Khi ai đó đang sử dụng một sản phẩm phi vật lí, chẳng hạn như một ứng dụng máy tính:

  • Người dùng có thấy thú vị khi nhìn vào giao diện không?
  • Giao diện người dùng có điều hướng một cách trực quan?
  • Người dùng có thể thực hiện tác vụ một cách dễ dàng chứ?
Giao diện ứng dụng (nguồn: internet)

Những nguyên tắc cấu thành trải nghiệm người dùng

user experience là gì? Biểu đồ
Biểu đồ Venn

Nhìn vào hình minh họa bên trên, chúng ta có thể thấy trải nghiệm người dùng bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, chẳng hạn như visual and sound design (thiết kế hình ảnh và âm thanh), human-computer interaction (tương tác giữa người và máy tính), information architecture (kiến trúc thông tin) và (interaction design) thiết kế tương tác.

Mỗi khía cạnh thiết kế cung cấp thông tin về quy trình của hệ thống sản xuất và thiết bị cho người dùng. Mục đích của chúng là đảm bảo trải nghiệm tương tác luôn đơn giản, hiệu quả, chính xác và thú vị nhất có thể.

Interaction design (Thiết kế tương tác) nằm ở vị trí trọng tâm của biểu đồ Venn. Điều này cho thấy rằng trải nghiệm người dùng (user experience) phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng của thiết kế tương tác.

Ví dụ minh họa: Hầu hết người dùng web liên tục nhấp, chuyển đổi giữa các cửa sổ và ứng dụng. Ngay cả khi nghe nhạc hoặc xem video, người dùng cũng đang suy nghĩ hành động tiếp theo bằng cách quét mắt nhanh qua giao diện để cố gắng trải nghiệm nhiều nhất có thể dù mục tiêu ban đầu không hề liên quan. Điều này không cần khảo sát cũng biết đúng không, mình cũng thường xuyên làm việc đa nhiệm và có hành vi giống như ví dụ trên.

Do đó, vai trò của nhà thiết kế là điều chỉnh những thay đổi liên tục một cách có chủ đích. Đồng thời cung cấp các tính năng cần thiết cho các tương tác và sự chuyển tiếp được trơn tru và đơn giản nhất có thể

Như Jeff Johnson đã chỉ ra:

“One cannot design a user experience, only design for a user experience. In particular, one cannot design a sensual experience, but only create the design features that can evoke it”.

Tạm dịch: “Người ta không thể thiết kế trải nghiệm người dùng, chỉ thiết kế cho trải nghiệm người dùng. Đặc biệt, người ta không thể thiết kế trải nghiệm gợi cảm, mà chỉ tạo ra những đặc điểm thiết kế có thể khơi gợi lên nó”.

Khúc này nghe hơi xoắn não đúng không? Nhưng các bạn cứ đọc chậm lại thêm 2 lần nữa sẽ hiểu ngay😅

Sự trỗi dậy và phát triển của user expericence những năm gần đây

Như mình đã nêu ở trên, thuật ngữ “user experience” có thể được sử dụng cho bất kỳ sản phẩm, hệ thống hoặc dịch vụ nào. Tuy nhiên, sự quan tâm đến chủ đề này chỉ mới bùng nổ trong ba mươi năm qua vì một số lý do như sau:

  • Những tiến bộ đáng kể gần đây về công nghệ và xã hội, nền công nghệ máy tính (vốn tập trung vào tương tác giữa con người và máy tính) đã được đưa vào tất cả các lĩnh vực thực tiễn của con người.

Điều này đã dẫn đến sự chuyển đổi từ kỹ thuật sử dụng sang phạm vi trải nghiệm người dùng phong phú hơn bao giờ hết. Cụ thể, trải nghiệm người dùng sẽ tập trung vào 3 khía cạnh chính: useful( tính hữu ích), usable (tính dễ dùng) và basic subjective satisfaction (Sự hài lòng chủ quan cơ bản)

Trong thiết kế trang web, điều quan trọng là phải kết hợp lợi ích của các bên liên quan khác nhau bao gồm: tiếp thị (marketing) , thương hiệu (branding), thiết kế trực quan (visual design) và khả năng sử dụng (usability).

Những người làm tiếp thị và xây dựng thương hiệu cần bước vào thế giới tương tác, nơi mà tính khả dụng (usability) đóng vai trò vô cùng quan trọng. Họ phải xét đến nhu cầu tiếp thị (market need), thương hiệu (branding) và thẩm mỹ (aesthetic) khi thiết kế một trang web.

Tóm lại, trải nghiệm người dùng là cung cấp một nền tảng để bảo vệ lợi ích của tất cả các bên liên quan: làm cho các trang web dễ sử dụng, có giá trị và hiệu quả cho khách truy cập. Đây là lý do tại sao một số ấn phẩm user experience ban đầu chỉ tập trung vào trải nghiệm người dùng trang web.

Tổng kết

Lĩnh vực trải nghiệm người dùng (UX) bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, tất cả đều nhằm mục đích cải thiện tính dễ sử dụng và tăng các khía cạnh thú vị của thiết kế. Trải nghiệm người dùng bao gồm giao diện, cảm nhận, chức năng, tính cá nhân và khả năng dự đoán liên quan đến việc sử dụng sản phẩm đó.

Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết nhé!

Bye 👋

Bích Duyên

Give a Comment